Toen de ‘blaosmeziek’ vleugels kreeg in Zuid-Limburg

Ook deze winter verzorgden harmonieën en fanfares vele kerst- en nieuwjaarsconcerten. Die traditie bestaat nog niet zo lang. De eerste blaasorkesten ontstonden in Zuid-Limburg begin 19^e eeuw. Rond 1900 schoten zij als paddenstoelen uit de grond.

Dragonders – Harry Payne

In de Franse tijd had Limburg kennis gemaakt met Franse militaire orkesten. Limburgse muzikanten organiseerden zich naar hun voorbeeld. In 1821 ontstond de eerste Nederlandse harmonie, harmonie St. Cecilia in Mheer. Marsmuziek, uniformen en de schellenboom (stok met belletjes aan een ‘hoed’, afkomstig van de Janitsaren, elitetroepen van het Turkse leger in de 16^e eeuw) herinneren nog steeds aan het militaire voorbeeld.

Schellenboom Franse leger 

Vaak werd via een koor een fanfare, later een harmonie, gevormd. Met kunst en vliegwerk werden de nieuwe muzikanten geschoold en moesten er instrumenten en uniformen geregeld worden. In Berg en Terblijt begon onderwijzer Sjang Claessens in 1893 solfègelessen te geven aan het zangkoor. Het hoge contributiegeld, opgehoest door de aanstaande fanfareleden, werd door rijkere bestuursleden aangevuld om een 25-tal instrumenten te kunnen kopen.

Het concert van de kinderen – Georg Iakovidis

In 1894 was fanfare Concordia een feit. Met de 21-jarige Sjang Claessens als dirigent. In Bemelen werd 1913 harmonie St. Laurentius opgericht. Geld werd ingezameld via huis aan huiscollectes en een zelf georganiseerde loterij. Met de opbrengst konden 30 instrumenten worden gekocht. Het eerste oefenlokaal (1894) van harmonie St. Gertrudis van Wijlre was de gevangeniskelder van kasteel Wijlre. De schietgaten in de muren werden met hooi dichtgestopt zodat de omgeving de beginnersmuziek niet kon horen.

Britse mijnwerkersband

Mijnwerkers ontdekten ook het plezier van blaozentère muziek maken en richtten mijnkorpsen op. Als een dorp over een kasteel beschikte dan kon je als blaasorkest rekenen op steun van de kasteelheer. Dat was het geval in Eijsden en in Mheer. Ook een bedrijfsdirecteur kwam van pas: in Wijlre was dat dhr. Brand van de bierbrouwerij. Als de harmonie voor een concours veel moest oefenen dan kon dat bij mooi weer in de tuin van dhr. Brand.

Fluitspeler – Edouard Manet

Had de harmonie geen vervoer naar een optreden dan regelde dhr. Brand een of meer grote bierwagens met twee paarden ervoer. De gouverneur van Limburg werd de vaste beschermheer van de Koninklijke Harmonie Ster van Maastricht, de ‘Keuninklijke’, uit 1825. In Maastricht bestonden al eeuwenlang militaire muziekkorpsen. Militaire stafmusici speelden op balavonden, feesten van de gegoede burgerij en in de kiosk van het stadspark. Rond 1900 was de Duitse regimentskapelmeester, dhr. Korn, aanjager van het ontstaan van een hele serie harmonieën in en om Maastricht: in St. Pieter, Caberg, Biesland, Limmel, Wolder en Heugem.

Sacramentsprocessie – Jean Mayné

Blaasorkesten begeleidden processies, communicanten en jubilerende priesters naar en van de kerk, speelden bij het koningsvogelschieten en organiseerden weidefeesten. En harmonie Walram in Valkenburg (1893) escorteerde de toeristen op muzikale wijze naar de gemeentegrot.