De Vikingen roeiden naar Maastricht en gingen er tekeer

Noorse WK-voetballers en hun fans maken indruk met hun roei-act na een overwinning. Ze roepen dan bij elke slag ‘ro’, Noors voor roeien. Het zal niet velen ontgaan zijn dat zij verwijzen naar hun voorouders, de Vikingen. Deze zijn bekend voor hun rooftochten per Vikingschip dat voorzien was van roeiriemen en zeilen. In de Vroege Middeleeuwen gingen zij niet alleen op rooftocht langs de Europese kusten. Zij roeiden ook de rivieren op: via de Maas kwamen ze tot in Zuid-Limburg.

De Frankische koning Karel de Kale ontmoette in 872 de Vikingenleiders Rorik en Rodulf in Maastricht. De Frankische vorsten stonden machteloos tegenover de invallen van de Vikingen en probeerden Vikingleiders aan zich te binden door hun gebieden in leen te geven. De bedoeling was dan dat deze Scandinavische vazallen de betreffende gebieden zouden beschermen tegen invallen van andere Vikingen. Karel had de ontmoeting in Maastricht geregeld omdat hij wilde voorkomen dat Rorik ook vazal zou worden van de ‘Duitse’ koning. Het jaar daarop, 873, zwoer Rorik echter al trouw aan Lodewijk de Duitser.

Rond 880 verschijnt Godfried Haraldson junior, alias Godfried de Noorman, alias Godfried de Zeekoning, op het toneel. Hij is een jarl, een gekozen hoofdman die rijk is, een expeditie kan financieren en aan het water bij zijn boot woont. Hij werd ook wel waterkoning genoemd. Het Engelse woord ‘earl’ dat graaf betekent is afgeleid van jarl. Godfried verovert de Valkhof in Nijmegen en vaart de Maas op tot aan de omgeving van Elsloo waar hij een kamp opslaat in het begin van 881. In het najaar van dat jaar slaat Godfried met zijn Vikingen aan het plunderen in Maastricht, Tongeren, Luik en Aken. De koninklijke kapel in Aken wordt als paardenstal gebruikt: het hart van het Duitse rijk is getroffen.

Een belegering van het Vikingenkamp bij Elsloo onder leiding van de ‘Duitse’ koning Karel de Dikke lukt bijna. Uiteindelijk wordt Godfried afgekocht met gebied dat hij in leen krijgt. Pas in 885 wordt hij in de Betuwe in de val gelokt en gedood. Datzelfde jaar nemen Vikingen nog een groot aantal mensen gevangen in de Haspengouw in de omgeving van Tongeren. De gevangenen worden tot slaaf gemaakt. In 891 worden de Vikingen definitief verslagen in de Slag bij Leuven onder leiding van de Duitse koning en de Luikse bisschop.                                                                                                                                                       De aanval op Maastricht door de Vikingen werd door de middeleeuwse schrijver Jocundus verhaald in ‘De wonderen van Sint Servaas’: de Vikingen hadden hun oog laten vallen op Maastricht, vanwege de zilveren en gouden kostbaarheden die zich daar in de Sint Servaaskerk zouden bevinden. De bevolking van Maastricht vluchtte in paniek met hun hele hebben en houden.

Een drakkar, een drakenboot

Achterblijvende zieken en gebrekkigen werden door de wrede invallers gedood. Maar iedere keer als de Vikingen probeerden de kerk binnen te dringen werden ze als door de bliksem teruggeworpen en lukte het niet om de kerk in brand te steken. Het vuur keerde zich tegen hen en velen werden erdoor verzwolgen. Diegenen die op het dak van de kerk klommen bleven aan de dakpannen plakken. Toen de gevluchte Maastrichtenaren hoorden van deze wonderen besloten ze terug te keren. Ze vormden in de Rijnstreek een leger, trokken de Maas over en doodden duizenden Vikingen. Ze achtervolgden het restant van het Vikingleger tot aan de grens van Lotharingen. Daar werden alle resterende Vikingen door de bliksem getroffen. De kerk van Sint Servaas was helemaal ongeschonden gebleven.

Is er nog iets overgebleven van de Vikingen in ons gebied? Vondsten van Vikingvoorwerpen zijn zeer zeldzaam. Toch zijn er bij Elsloo langs de Maas een Vikingbijl en bij Neer (bij Roermond) in de Maas een Vikingzwaard gevonden.

Het typerende roeien van de Vikingen komt in onze actualiteit nog steeds naar voren in de naam van het meest oostelijke (deels) Europese land, Rusland. De Vikingen staan aan de basis van dit land: zij hadden handelskolonies gesticht in Novgorod en Kiev en deze plaatsen groeiden uit tot het land Rusland. De plaatselijke Slavische bevolking noemden een Viking ‘rus’, wat roeier betekent. Russen blijken dus roeiende Vikingen te zijn.